Chrósćicy

gmejna w Budyskim wokrjesu


Chrósćicy (němsce Crostwitz) su wjes a gmejna w Hornjej Łužicy, kotraž něhdźe dwanaće kilometrow wuchodnje města Kamjenc leži. Gmejna słuša k zarjadniskemu zwjazkej „Při Klóšterskej wodźe”. Wjace hač 90 % ludnosće wobknježi serbšćinu a němčinu a wjele wobydlerjow ma serbšćinu jako maćeršćinu. Žiwe nabožne žiwjenje słuša k serbsko-katolskej tradiciji. W ludowym erće so husto praji zo su Chrósćicy srjedźišćo serbskeje Hornjeje Łužicy.

Chrósćicy
němsce Crostwitz
Chrósćicy na karće Sakskeje
DEC
Chrósćicy
Wopon
Wopon Chrósćic
Zakładne daty
stat Němska Němska
zwjazkowy kraj SakskaSakska Sakska
wokrjes Budyski
wysokosć 170 metrow n.m.hł.
přestrjeń 13,33 km²
wobydlerstwo 1.017 (31. dec 2015)[1]
hustosć zasydlenja 76 wob. na km²
póstowe čisło 01920
předwólba (+49) 035796
awtowa značka BZ, BIW, HY, KM
rozčłonkowanje 6 wjesnych dźělow
Politika a zarjadnistwo
wjesnjanosta Marko Kliman (CDU)
adresa Při pastyrni 4
01920 Chrósćicy
webstrona crostwitz.de
Połoženje Chrósćic w Sakskej
ČěskaDrježdźanyWokrjes ZhorjelcWokrjes MišnoWokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne horyWarnoćicyBudyšinNjedźichowBiskopicyPorchowChrósćicyKumwałdZemicy-TumicyDobruša-HuskaHalštrowska HolaHalštrowFrankenthalHodźijWulka DubrawaGroßharthauGroßnaundorfBudestecyWulke RědorjecyMalešecyHaselbachtalBukecyWojerecyKamjencKinsporkRakecyKubšicyŁužnicaŁutySwětłaŁazMalešecyNjebjelčicyNjeswačidłoNeukirch pola KinsporkaWjazońcaHornja HórkaOhornWóslinkOttendorf-OkrillaPančicy-KukowPołčnicaBóšicyRadebergRadworWorklecyRalbicy-RóžantRamnowŠěrachow-KorzymSmělna-PóckowySchönteichenSepicyZałomSprjewiny DołSćenjowWołbramecyWachowWósporkWjelećinKulowBraniborskaPólskaCrostwitz in BZ.svg
Wo tutym wobrazu
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg
51.23833314.244167

Přez Chrósćicy běži rěčka Satkula.

Wobsah

StawiznyWobdźěłać

 
Pohlad wsy z wuchoda

Wjes so k prěnjemu razej w lěće 1225 jako Crostiz naspomni, bě pak hižo do toho wobsydlena, kaž dopokazuja štyri narowne kamjenje z 11. abo 12. lětstotka, kotrež słušeja k najstaršim wobchowanym swědkam křesćanskeje wěry w Hornjej Łužicy.

W aprylu 1945, w druhich kónčinach běše Druha swětowa wójna hižo dokónčena, wotměwachu so w Chrósćicach wojowanja mjez wojerstwom juh, někotrymi SS-jednotkami a Čerwjenym wójskom. Pomnik na Fulkec hórce w Chrósćicach wopomina woporow, kotřiž běchu předewšěm pólscy wojacy. Dnja 10. meje 1945 (jenož pjeć dnjow po skónčenju poslednich wójnskich aktiwitow) so najwažniše serbske towarstwo Domowina znowazałoži.

Wjesne dźěleWobdźěłać

Ke gmejnje słušeja wjeski Hórki (Horka), Chrósćicy, Kopšin (Kopschin), Kozarcy (Caseritz), Nuknica (Nucknitz) a Prawoćicy (Prautitz).

KubłanjeWobdźěłać

Kubłanje w Chrósćicach a wokolinje započina so hižo w pěstowarni: w serbskej pěstowarni „Při pastyrni". Tuta pěstowarnja wobdźěluje so na WITAJ-projekće k zdźerženju serbskeje rěče. Witane su tu wšitke serbske a němske dźěći w starobje wot 6 do 10 lět. Serbska zakładna šula „Jurij Chěžka” je tohorunja do WITAJ-projekta zapřijata. Srjedźna šula „Jurij Chěžka” so w lěće 2003 po wjele demonstracijach dla małeje ličby šulerjow zawrě. W lěće 2002 zakónči so twar starownje swj. Ludmile. Wot tutoho časa sem wita starownja wšěch pomocy potrěbnych starych ludźi.

Kultura a wobhladanja hódneWobdźěłać

 
Chróšćanska nawjes z farskej cyrkwju w pozadku

Chrósćicy leža w juhozapadźe sydlišćoweje kónčiny Serbow w Hornjej Łužicy. Při kromach pućow pokazaja křiže, modlenske stołpy a serbske napisma (na přikład wjesne tafle abo mjena pućow) žiwosć serbskeje rěče a kultury, kotraž nosy husto katolski raz. Serbske tradicije so wosebje w Chrósćicach a w kónčinje dokowokoło jara hladaja, tak zo so tu kóžde lěto chodojty pala, meje mjetaja, ptački kwasuja a swjateho Měrćina swjeći. Tež wjacezaměrowa hala „Jednota” so husto za kulturelne poskitki wužije: wotchadnička maturantow, kóžde druhe lěto mjezynarodny folklorny festiwal Łužica, nazymske koncerty, Schadźowanka, kopańcowy turněr TCM, předstajenje ptačokwasneho programa Serbskeho ludoweho ansambla za dźěći a dorosćenych so w tutej hali prawidłownje wotměwaja.

1772 natwarjena farska cyrkej je kóžde lěto centralny dypk wšěch Chróšćanskich křižerjow. Po zhromadnej mši wšitkich jěcharow jěchaja tute do susodneje gmejny Pančicy-Kukow.

Na Chróšćanskim kěrchowje bu sławny serbski spisowaćel Jurij Brězan pohrjebany.

Dalše atrakcije:

WobydlerstwoWobdźěłać

 
Serbšćina je w Chrósćicach wjetšinowa rěč

Po Arnošta Mukowej statistice mějachu Chrósćicy we 1880tych lětach 538 wobydlerjow, z nich 523 Serbow (97 %) a 15 Němcow.[2] W lěće 1956 zwěsći Arnošt Černik serbskorěčny podźěl ludnosće wot jenož hišće 73,9 %,[3] zdźěla přez přićehnjenje wuhnatych z něhdyšeho němskeho wuchoda po Druhej swětowej wójnje.

W lěće 1925 bě we wsy samej mjez 563 wobydlerjemi 540 katolskich (95,9 %) a 23 ewangelskich. Po ludličenju lěta 2011 bě 93,4 % wobydlerjow Chróšćanskeje gmejny katolskeje a 1,9 % ewangelskeje konfesije. Z tym běchu Chrósćicy gmejna z najwyšim podźělom katolikow w Budyskim wokrjesu.[4]

Gmejnske dźěleWobdźěłać

wjes wob. přer.
staroba
♀/♂a kwocient
młodych
b
kwocient
starych
c
wosoby/
domjacnosć
Hórki 282 42,0 103 31 34 3,0
Chrósćicy 581 46,6 101 28 41 2,9
Kopšin 21 38,7 91 39 23 5,3
Kozarcy 40 39,6 100 24 14 3,3
Nuknica 58 37,3 107 38 19 2,6
Prawoćicy 76 40,2 153 26 13 3,2
gmejna Chrósćicy 1058 44,0 105 29 34 2,9
podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011[5]
a: ličba mužow na 100 žonow
b: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65
c: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65

PolitikaWobdźěłać

Chróšćanska gmejnska rada ma tuchwilu dwanaće čłonow. Komunalne wólby lěta 2014 mějachu slědowace wuslědki:

Strony a zjednoćenstwa 2014 2009
 % sydła  % sydła
Křesćansko-demokratiska unija Němskeje (CDU) 53,3 7 61,0 7
Swobodne wolerske zjednoćenstwo Chrósćicy/Prawoćicy 46,7 5 39,0 5
cyłkownje 100,0 12 100,0 12
wobdźělenje 60,6 % 54,6 %

Čestnohamtski wjesnjanosta Chrósćic je Marko Kliman (CDU). Wón bu dnja 7. junija 2015 z 87,2 % hłosow za naslědnika dołholětneho wjesnjanosty Maćija Brycki wuzwoleny. Wolerske wobdźělenje wučini 46,8 %.[6]

WobrazarnjaWobdźěłać

WosobinyWobdźěłać

ŽórłaWobdźěłać

  1. Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach na statistik.sachsen.de
  2. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 96. → wšě wjeski
  3. Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 251. [681 wobydlerjow, z nich 391 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 0 z pasiwnymi, 112 serbskich dźěći a młodostnych, 178 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
  4. Wuslědki censusa 2011 za Chróšćansku gmejnu: Nabožina
  5. Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Chrósćicy (něm.)
  6. Wuslědki Chróšćanskich komunalnych wólbow dnja 7. junija 2015 na statistik.sachsen.de

WotkazWobdźěłać

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije