Hłowny meni wočinić

Pólska

stat w srjedźnej Europje
52.1519.38

Pólska (pólsce Polska) je srjedźoeuropski stat mjez Baltiskim morjom a Karpatami. Stolica a najwjetše město je Waršawa.

Republika Pólska
Herb Polski.svg Flag of Poland.svg
zakładne daty:
swójske mjeno Rzeczpospolita Polska
stolica Waršawa
přestrjeń 312.679 km²
wobydlerstwo 38.485.779 (2014)[1]
hustosć 123,1 wob./km²
forma knježerstwa republika
hłowa stata prezident
Andrzej Duda (wot 2015)
šef knježerstwa ministerski prezident
Mateusz Morawiecki (wot 2017)
měna złoty (PLN) = 100 groszy
hamtska rěč pólšćina
hymna Mazurek Dąbrowskiego
časowe pasmo UTC+1
njewotwisnosć 11. nowembra 1918
Top Level Domain .pl
telefon +48
awtowa značka PL
Połoženje Pólskeje w Europje
AwstriskaBelgiskaBołharskaCypernskaČěskaNěmskaDanskaDanskaEstiskaŠpaniskaFinskaFrancoskaFrancoskaZjednoćene kralestwoZjednoćene kralestwoGrjekskaGrjekskaMadźarskaIrskaItalskaItalskaItalskaLitawskaLuxemburgskaLetiskaNižozemskaPólskaPortugalskaRumunskaŠwedskaSłowjenskaSłowakskaIslandskaČorna HoraMakedonskaChorwatskaTurkowskaTurkowskaMaltaSerbiskaGrönlandskaFerejeNorwegskaNorwegskaIsle of ManGuernseyJerseyAndorraMonakoŠwicarskaLiechtensteinVatikanske městoSan MarinoAlbanskaKosowoBosniska a HercegowinaMoldawskaBěłoruskaRuskaUkrainaAwtonomna republika KrimKazachstanAbchaziskaJužna OsetiskaGeorgiskaAzerbajdźanAzerbajdźanArmenskaIranLibanonSyriskaIsraelJordaniskaSawdi-ArabskaIrakRuskaTuneziskaAlgeriskaMarokkoKarta
Wo tutym wobrazu
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg

Oficielna rěč w Pólskej je pólšćina, su pak tež někotre mjeńšinowe rěče oficielnje připóznate, kaž na přikład kašubšćina, němčina a běłorušćina.

Wobsah

GeografijaWobdźěłać

Mjezuje z Němskej na zapadźe, z Čěskej a ze Słowakskej na juhu, z Ukrainu na juhowuchodźe, z Běłoruskej na sewjerowuchodźe, z Ruskej, Litawskej a Baltiskim morjom na sewjeru.

Najwyša hora je Rysy we Wysokich Tatrach (2499 m nad normalnej nulu), a najniše městno su Żuławy Wiślane (1,8 m pod normalnej nulu).

Wot kónca Druheje swětoweje wójny słušeja tež wuchodne kónčiny Łužicy k Pólskej.

MěstaWobdźěłać

Tuta lisćina wobsahuje najwjetše města Pólskeje po ličbje wobydlerstwa:[2]

Čisło Mjeno Wobydlerstwo Wojewódstwo
1   Waršawa 1.753.977 Mazowske
2   Krakow 765.320 Małopólske
3   Łódź 696.503 Łódźske
4   Wrócław 637.683 Delnjošleske
5   Poznań 540.372 Wulkopólske
6   Gdańsk 463.754 Pomorske
7   Šćećin 404.878 Zapadopomorske
8   Bydgoszcz 353.938 Kujawsko-Pomorske
9   Lublin 340.466 Lublinske
10   Katowice 298.111 Šleske
11   Białystok 296.628 Podlaske
12   Gdynia 246.991 Pomorske
13   Częstochowa 226.225 Šleske
14   Radom 215.020 Mazowske
15   Sosnowiec 205.873 Šleske
16   Toruń 202.521 Kujawsko-Pomorske
17   Kielce 197.704 Swjatokřižske
18   Rzeszów 187.422 Podkarpatske
19   Gliwice 182.156 Šleske
20   Zabrze 175.459 Šleske
21   Olsztyn 172.993 Warminsko-Mazurske
22   Bielsko-Biała 172.030 Šleske
23   Bytom 169.617 Šleske
24   Rybnik 139.252 Šleske
25   Ruda Śląska 139.125 Šleske

WojewódstwaWobdźěłać

PolitikaWobdźěłać

Andrzej Duda je wot 7. awgusta 2015 jako naslědnik Bronisława Komorowskeho z prezidentom Pólskeje. Komorowski bě naslědnik Lecha Kaczińskeho (Prawo i Sprawiedliwość), kotryž 10. apryla 2010 přez spad lětadła smjertnje znjezboži. Wot lěta 2007 tworješe liberalno-konserwatiwna strona PO a jeje koaliciski partner, pólska ludowa strona PSL knježerstwo. Spočatnje pod ministerskim prezidentom Donaldom Tuskom a wot 2014 z ministerskej prezidentku Ewa Kopacz. Po wólbach w oktobrje 2015 přewza PiS z načolnej kandidatku Beatu Szydło tež pólske knježerstwo.

StawiznyWobdźěłać

 
Pólska za čas Bolesława Chrobłeho

Spočatki Pólskeje namakaja so w času knježerstwa Mieszka I.. W lěće 966 je so Pólska z křesćanskim krajom stała. Prěni kral Pólskej běše w lěće 1025 Bolesław Chrobły.

 
Unija w 17. lětstotku

Wot 1385 tworješe Pólska hromadźe z Litawskej uniju, kotraž mjenowaše so tež Rzeczpospolita Obojga Narodów („Republika dweju narodow“).

W lěće 1795 rozdźěli so Pólska mjez Pruskej, Ruskej a Rakusko-Wuherskej a eksistenca jako njewotwisny stat přesta za wjace hač 120 lět. Hakle po prěnjej swětowej wójnje a rozpadźe Rakusko-Wuherskeje a ruskeho carstwa dósta swoju njewotwisnosć wróćo.

 
II. republika (1919–1939)

Za čas druheje swětoweje wójny zhubi Pólska wjace hač 5,6 milionow wobydlerjow, štož wotpowěduje 16 % dowójnskeho wobydlerstwa. Wot 1945 do 1989 bě pod wliwom Sowjetskeho zwjazka z komunistiskej Ludowej republiku (Polska Rzeczpospolita Ludowa, PRL).

Wot lěta 1999 je Pólska čłon NATO, wot 1. meje 2004 tež Europskeje unije.

ŽórłaWobdźěłać

  1. Główny Urząd Statystyczny. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r. Stan w dniu 31 XII [1]
  2. staw: 31. decembra 2016; Population. Size and Structure by Territorial Division. As of December 31, 2016. Główny Urząd Statystyczny (GUS) (PDF), wotwołany dnja 29. septembra 2017.

WotkazyWobdźěłać

  Commons: Pólska – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije