Klukšanska cyrkej

ewangelska cyrkej w Klukšu

Klukšanska cyrkej je ewangelski cyrkwinski twar w hornjołužiskim Klukšu.

Napohlad z juhowuchoda

Hač do druheje połojcy 20. lětstotka je so tam tež serbsce prědowało.

TwarjenjeWobdźěłać

 
Pěskowcowy wołtar

Jedna so wo noworomanisku žurlowu cyrkej, při čimž pochadźa barokna wěža při zapadnym boku hišće wot prjedawšeho twara z lětow 1701/02. Cyrkej dósta w lěće 1893 cyłkownje nowy napohlad a nowe wuhotowanje přez twarskeho mištra Theodora Quentina, nutřka wosebje wumolowany wjerch a z drjewom wupaženu emporu. Drjewjana klětka z postawu Jana Křćenika pochadźa pak z lěta 1702. Tež pěskowcowy wołtar bu hižo w tutym lěće w Klukšanskej cyrkwi nastajeny, pochadźa pak najskerje z Drježdźanskeje cyrkwje swjateje Sofije a je najskerje dźěło Christopha Waltera II. z 1580tych lět. Drjewjana dupa nasta w lěće 1688. Při sewjernej sćěnje nadeńdźe so narowny pomnik Franca z Nostitza z lěta 1576. Dalše epitafy steja w chórje (17. a spočatk 18. lětstotka) a we wěžowej hali (16. lětstotk) kaž tež zwonka cyrkwje.

Nad wołtarjom a pod wjerchom nadeńdźe so dwurěčny napis Česć budź Bohu we wysokosći // Ehre sei Gott in der Höhe. Na kěrchowje steji němskorěčny pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny z Klukšanskeje wosady kaž tež rowy wjace hač 200 němskich wojakow z poslednich dnjow Druheje swětoweje wójny.

StawiznyWobdźěłać

Hižo składnostnje prěnjeho pisomneho naspomnjenja Klukša w lěće 1222 naspomni so tež tamniša cyrkej, kotraž słuša tuž k najstaršim w cyłej Hornjej Łužicy. Jako wosadnej cyrkwi přisłušachu jej 14 wsow we wokolinje.

W lěće 1737 bě farar Faber tule po namjeće hrabje Friedricha Caspara z Gersdorffa załožił łaćonsku šulu, kotraž měješe serbskich hólcow z wokoliny přihotować na gymnazij. Jako Faber šěsć lět pozdźišo zemrě, přećahny šula na hrabinski hród do Delnjeho Wujězda, tola Klukšanska wosada wostanje tež dale centrum pietizma w serbskej Łužicy.

W běhu swojich stawiznow wotpali Klukšanska cyrkej znajmjeńša trójce, a to w lětach 1680, 1792 a 1830.

Wot 1832 do 1835 skutkowaše młody Handrij Zejler jako diakon w Klukšanskej wosadźe.

W lěće 1966 měješe ewangelski časopis Pomhaj Bóh w Klukšanskej wosadźe hišće 70 abonentow.[1]

WobrazyWobdźěłać

WosadaWobdźěłać

Do poměrnje wulkeje Klukšanskeje wosady słušeja nimo Klukša samoho wokolne wjeski Čelchow, Kobjelń, Kupoj, Lěskej, Lichań, Nowa Wjes/Sprjewja, Połpica, Załhow a Zdźar kaž tež ewangelski podźěl Brěmjenja a Zdźěrje.

FararjoWobdźěłać

doba mjeno ródna wjes žiwjenske daty přispomnjenja
1614–1633 Handrij Kocor
(Andreas Garzer abo Kazor, Katzer)
Njezdašecy 1580–1633 do toho w Michałskej wosadźe (2. městno); prěni ewangelski farar w Klukšu
1633–1647 Daniel Běrlink
(Daniel Bierling)
Hućina 1586–1647 do toho w Hućinje
1647–1675 Balthasar Neumann Wojerecy 1609–1677 do toho w Hućinje; złoži 1675 zastojnstwo
1675–1679 Pawoł Prätorius Njeswačidło 1650–1709 do toho w Njeswačidle, po tym diakon při Budyskej cyrkwi swj. Pětra
1680–1692 Christian Senzel 1644–1692 do toho w Minakale
1693–1731 Jan Kaspar Faber
(Johann Kaspar Faber)
Łuty 1652–1731
1731–1748 Kryšan Bjedrich Faber
(Christoph Friedrich Faber)
Bukow pola Rólan 1682–1748 syn předchadnika; do toho tule diakon
1748–1763 Jan Bohuměr Kühn
(Johann Gottfried Kühn)
Budyšin 1706–1763 do toho tule diakon
1764–1769 Michael Friedrich Franz Hamburg 1720–1769 do toho tule diakon
1770–1800 Jan Bjenada
(Johannes Benade)
Budyšin 1715–1800 do toho w Minakale
1800–1832 Jurij Hajnik
(Georg Hennig)
Wjelećin 1765–1832 do toho tule diakon
1834–1878 Korla Bohuwěr Konik
(Karl Traugott Kanig)
Bukecy 1804–1878 do toho w Delnim Wujězdźe
1879–1915 Božidar Běrnik
(Theodor Birnich)
Šćeńca 1850–1915 do toho tule diakon
1915–1926 Curt Handrik Rudej 1885–1962 do toho we Łupoji a po tym w Poršicach
1926–1951 Jan Křižan
(Johannes Zieschang)
Hodźij 1880–1959 do toho w Doninje (3. městno); potom na wuměnk
1951–1965 Awgust Meltka
(August Meltke)
Rakojdy 1910–1974 do toho w Frankenthalu; po tym w Pötschau pola Lipska
1966–1976 Pawoł Wirth Poršicy * 1940 1976 wotchad do zapada
1977– Wolfgang Leßmann 1932–2015 do toho we Wulkim Šunowje

Wirth bě posledni serbski farar a wopušći wosadu w lěće 1976 dla wusydlenja do zwjazkoweje republiki. Serbske bože słužby wotměwachu so hdys a hdys hišće hač do lěta 1987 z serbskimi fararjemi susodnych wosadow.

ŽórleWobdźěłać

  • Cornelius Gurlitt: Klix. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 31. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Bautzen (I. Teil). C. C. Meinhold, Dresden 1908, str. 118–128. (wobšěrne wopisanje)
  • Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 288.


NóžkiWobdźěłać

  1. Z wosadow. Pomhaj Bóh 2/1967, str. 3

WotkazajWobdźěłać

  Commons: Klukšanska cyrkej – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
51.26353314.524485
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije