Minakał

wjes w Budyskim wokrjesu, gmejnski dźěl Radworja

Minakał (němsce Milkel) je cyrkwinska wjes w sewjerowuchodźe Budyskeho wokrjesa w Sakskej. Wona słuša k Hornjej Łužicy a wot 1. januara 1999 ke gmejnje Radwor. Minakał leži w serbskim sydlenskim rumje a ma 338[2] wobydlerjow. Do Minakała słuša wjesny dźěl Hat (Teicha).

Minakał
Milkel
gmejna: Radwor
zagmejnowanje: 1999
wobydlerstwo: 338 (31. decembra 2016)[1]
přestrjeń: 1,64 km²
wysokosć: 136 metrow n.m.hł.
51.29861111111114.458055555556136
póstowe čisło: 02627
předwólba: 035934
wotwodźene
słowa:
wobydler/ka:
Minakałčan/-ka
adjektiw:
Minakałski
skłonowanje:
Minakała, Minakałej, Minakał, Minakałom, w Minakale
Minakałski hród

Minakałski hród

GeografijaWobdźěłać

Wjeska leži 15 kilometrow sewjernje Budyšina w krajinje hornjołužiskeje hole a hatow we wysokosći 136 metrow nad normalnej nulu. Wokolina je poměrnje płona a charakteristiska přez rěki a přirodne a rybjace haty. We wsy wuliwa so rěčka Łomšćanka do Małeje Sprjewje, promjenja Sprjewje.

Ležownostne mjenaWobdźěłać

Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Deleńki, Rěžowač = stary hat, Milany, Bródki, Wuheńc, Łužk, Křiz-hat, Čorny łuh, Běły łuh, Ćernjanski hat.[3]

StawiznyWobdźěłać

Wjeska so k prěnjemu razej 1322 jako Milekal naspomni a ryćerkubło k prěnjemu razej w lěće 1430.[4] W lětomaj 1556 a 1752 so cyła wjes nimo cyrkwje wotpali.[5]

Po Wienskim kongresu zwosta wjes w Sakskej.

Dnja 29. oktobra 1922 załožichu Minakałscy Serbja swoje towarstwo „Statok“, kotremuž přisłušachu šěsć lět pozdźišo na 80 čłonow z Minakała kaž tež z wokolnych wsow Lipiča, Psowjow, Wjesela, Drobow a Łomska. Wot 1925/26 měješe „Statok“ tež swójski chór pod nawodom Emila Krawca-Schneidera, bratra Bjarnata Krawca, kaž tež dźiwadłowu skupinu. Kónc 1920tych lět nawjedowaše chór wěstu chwilu tež wučer Jan Lajnert. Jako čłonske towarstwo Domowiny dyrbješe tež Minakałski cyłk swoju dźěławosć 1937 zastajić. W lěće 1958 spožči so Minakałskej Domowinskej skupinje čestne mjeno „Statok“.[6]

Hač do kónca lěta 1998 běše Minakał samostatna gmejna, so pak 1. januara 1999 Radworjej přidruži.

Wobydlerstwo a rěčWobdźěłać

W lětomaj 1884/85 zliči Arnošt Muka w Minakale 436 wobydlerjow, z kotrychž běchu 389 Serbow (štož wotpowědowaše 89 %).[7] Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot hišće 57,1 %.[8]

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 366 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 47,2 lět (Sakska: 46,4).[9]

WosadaWobdźěłać

Do Minakałskeje ewangelskeje wosady – dźensa dźěl wosady Minakał-Łupoj – słušeja wsy Droby, Chróst, Kamjenej, Łomsk, Lipič, Psowje a Wjesel.

WosobinyWobdźěłać

  • Jan Langa (1669–1727), Minakałski farar wot 1710 do 1727
  • Handrij Šała (1843–1915), wučer a składnostny basnik, rodźeny w Minakale

Za dalšich fararjow hlej zapisk wo Minakałskej cyrkwi.

LiteraturaWobdźěłać

  • Milkel/Minakał mit Teicha/Hat. W: Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 148–153.


ŽórłaWobdźěłać

  1. staw: 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Radwor
  2. 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Radwor
  3. Michał Rostok: Ležownostne mjena. W: ČMS 40 (1887), str. 3–50, tu str. 11 (digitalizat).
  4. Minakał w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
  5. Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen nach der Natur neu aufgenommen von F. Heise, Architect. III. Section: Markgrafenthum Oberlausitz, Leipzig, um 1860. (němsce)
  6. STATOK jemu rěkachu. W Předźenaku, 16. septembra 1972, str. 8.
  7. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 56. → wšě wjeski
  8. Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 245. [769 wobydlerjow, z nich 305 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 26 z pasiwnymi, 108 serbskich dźěći a młodostnych, 330 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
  9. Wuslědki ludličenja 2011 za Radwor (pdf)
 
Powětrowy wobraz Minakała a hatow z juha

WotkazajWobdźěłać

  Commons: Minakał – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije