Hłowny meni wočinić

Měrkow

wjes w Budyskim wokrjesu, gmejnski dźěl Radworja

Měrkow (němsce Merka) je hornjołužiska wjeska ze 120 wobydlerjemi[2] we wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša wot lěta 1994 k Radworskej gmejnje.

Měrkow
Merka
gmejna: Radwor
zagmejnowanje: 1936 (do Lutobča)
wobydlerstwo: 120 (31. decembra 2016)[1]
wysokosć: 177 metrow n.m.hł.
51.24527777777814.429444444444177
póstowe čisło: 02627
předwólba: 035934
wotwodźene
słowa:
wobydler/ka:
Měrkowčan/-ka
adjektiw:
Měrkowski
skłonowanje:
Měrkowa, Měrkowej, Měrkow, Měrkowom, w Měrkowje
Powětrowy wobraz (2018)

Powětrowy wobraz (2018)

wikidata: Měrkow (Q1921776)

GeografijaWobdźěłać

Wjeska leži sydom kilometrow sewjernje Budyšina při sewjernej kromje Hornjołužiskeje pahórčiny. Susodne wjeski su Kamjenej w sewjeru, Mała Dubrawa we wuchodźe a Lutobč w juhu.

StawiznyWobdźěłać

Prěnje historiske naspomnjenje jako Merkhe abo Merko sta so w lěće 1524. Dalše zapisane formy wjesneho mjena běchu Mergkaw (1658), Mörckau (1732) a Mercka (1768/91). Ležownostne knjejstwo měješe we 18. lětstotku Małsečanske ryćerkubło.

Hižo w 17. lětstotku wobsteješe w Měrkowje cyhelnja. W lěće 1842 namakachu blisko wjeski łožišća brunicy njehłuboko pod zemju a započachu je wot 1844 z małkich jamow wudobywać. Pod brunicowymi worštami wotkrychu nimo toho tež woršty běłeje hliny, kiž wužiwachu za Margarěćinu hětu w susodnej Wulkej Dubrawje. Tež z jamy jako pódlanski produkt wudobywany pěsk hodźeše so wot lěta 1906 přez nowonatwarjenu železnisku čaru Lubij–Radwor rozposyłać.

Hač do lěta 1936 bě Měrkow samostatna krajna gmejna, potom zagmejnowa so najprjedy do Lutobča a 1994 do Radworja.

WobydlerstwoWobdźěłać

Podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011[3] Měrkow gmejna
ličba wobydlerjow 142 3299
ličba domjacnosćow 55 1293
wosoby na domjacnosć 2,6 2,5
swójby 46 1031
bydlenske twarjenja 47 1087
bydlenska přestrjeń na wosobu (m²) 40,1 43,1
přerězna staroba w lětach 41,2 44,3
kwocient młodostnycha 31 26
kwocient starychb 25 29
podźěl prózdne stejacych bydlenjow 3,4 % 6,8 %
a: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65
b: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65

W lěće 1884 měješe Měrkow po Mukowej statistice 146 wobydlerjow, mjez nimi 137 Serbow (94 %).[4] Arnošt Černik zwěsći 1956 w Lutobčanskej gmejnje serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 67,4 %.[5] Ličba wobydlerjow stupaše wot 1834 (110) do 1925 (162) wo połojcu. W druhej połojcy 20. lětstotka, wosebje po přewróće, woteběraše zaso.

Katolscy Měrkowčenjo přisłušeja Radworskej a protestanća Chwačanskej wosadźe.

WosobinyWobdźěłać

 
Při něhdyšim dwórnišću

Hospodarstwo a infrastrukturaWobdźěłać

Měrkow měješe wot 1906 swójske zastanišćo při železniskej čarje Radwor–Lubij, kotrež bě pak po susodnym gmejnskim sydle Lutobču pomjenowane. Čara wužiwaše so zwjetša wot industrijnych zawodow regiona, hač do nazymy 1972 jězdźachu pak tež wosobowe ćahi. Hač do zawrjenja w lěće 1998 wužiwachu čaru dale za tworowy wobchad, mjeztym su kolije wottwarjene.

Dźensa běži statna dróha 106 (Mały Wjelkow–Minakał) přez Měrkow. Najbliši wujězd awtodróhi 4 Budyšin-zapad je sydom kilometrow zdaleny.

LiteraturaWobdźěłać

  • Luttowitz/Lutobč mit Merka/Měrkow. W: Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 228sl.


ŽórłaWobdźěłać

  1. staw: 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Radwor
  2. staw: 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Radwor
  3. Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Radwor (němsce)
  4. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 56. → wšě wjeski
  5. Ludwig Elle: Sprachpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, s. 245

WotkazWobdźěłać

  Commons: Měrkow – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
  • Měrkow w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije