Hłowny meni wočinić

Bolborcy

wjes w Budyskim wokrjesu, měšćanski dźěl Budyšina

Bolborcy (prjedy tež Bolboricy,[2] němsce Bolbritz) su hornjołužiska wjes ze 120 wobydlerjemi, kotraž słuša wot lěta 1999 k wulkemu wokrjesnemu městu Budyšinej.

Bolborcy
Bolbritz
město: Budyšin
zagmejnowanje: 1969 (do Słoneje Boršće-Bolborc)
wobydlerstwo: 120 (31. decembra 2018)[1]
přestrjeń: 1,57 km²
wysokosć: 211 metrow n.m.hł.
51.20111111111114.341111111111211
póstowe čisło: 02625
předwólba: 03591
wotwodźene
słowa:
wobydler/ka:
Bolborčan/-ka
adjektiw:
Bolborčanski
skłonowanje:
Bolborc, Bolborcam, Bolborcy, Bolborcami, w Bolborcach
Połoženje Bolborc w Budyšinje

Połoženje Bolborc w Budyšinje

wikidata: Bolborcy (Q891271)

GeografijaWobdźěłać

Bolborcy leža na wysokosći wot 211 metrow nad mórskej hładźinu něhdźe šěsć kilometrow sewjerozapadnje Budyskeho stareho města a njedaloko zwjazkoweje awtodróhi 4. Přez Bolborcy běži mała rěčka, kotraž je přitok Miłkečanskeje wody. 215 metrow wysoka hórka při sewjernej kromje Bolborc rěka Parla (němsce Perleberg); w zapadźe leži 243 metrow wysoka Husitowa hora.

Susodne wjeski su Horni Wunjow w sewjerowuchodźe, Błohašecy w juhowuchodźe, Janecy w juhozapadźe a Lešawa w zapadźe.

 
Powětrowy wobraz ze zapada

StawiznyWobdźěłać

Při južnej skłoninje hórki Parla namakachu rownišća ze zažneje železoweje doby, kotrež słušachu prawdźepodobnje k bliskemu sydlišću. W 11. a 12. lětstotkomaj běše w dźensnišej wjesce hižo wodowy hród, kotrehož powostanki su hač do dźensnišeho spóznajomne.

Městno naspomni so w lěće 1283 k prěnjemu razej jako knježe sydło bratrow Gerhardus a Johannes de Bolberitz, kotrajž słužeštaj Mišnjanskemu biskopej. Ležownostne knjejstwo měješe hač do 20. lětstotka Bolborčanske ryćerske kubło, ke kotremuž słušachu tež ležownosće we wjacorych wsach wokoliny, na přikład w něhdźe sydom kilometrow zdalenym Wulkim Wosyku. Sydlerskostawiznisce płaća Bolborcy jako nawsowc. Stare kubło namaka so w sewjerozapadnym dźělu wsy.

Wot 1756 mějachu Bolborčenjo swójsku šulu we wsy a 1886 bu nowe šulske twarjenje poswjećene, kotrež bu 1923 hišće raz wutwarjene.

Bolborcy běchu do 1969 samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Błohašecy, Nowe Błohašecy, Debrikecy a Janecy a zjednoćichu so potom ze susodnej Słonej Boršću ke gmejnje Słona Boršć-Bolborcy. Tuta gmejna dóńdźe w lěće 1994 k Małemu Wjelkowej, kotryž so 1999 do Budyšina zagmejnowaše.

WobydlerstwoWobdźěłać

W lěće 1834 mějachu Bolborcy 98 wobydlerjow. Arnošt Muka ličeše w 1880tych lětach hižo 145 wobydlerjow, mjez nimi 136 Serbow a jenož dźewjeć Němcow.[3] Podźěl serbsce rěčacych na wobydlerstwje je wot toho časa wotebrał.

Wobydlerska ličba Bolborčanskeje gmejny přiběraše w prěnjej połojcy 20. lětstotka pomałku wot 360 (1910) na 406 (1939). Krótko po druhej swětowej wójnje měješe gmejna samo 494 wobydlerjow, štož wotpowěduje podźělej přesydlencow wot něhdźe 20 procentow. Tute wuwiće měješe přidatny negatiwny wliw na situaciju serbskeje rěče w Bolborcach. Tak zwěsći Arnošt Černik srjedź 1950tych lět serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 26,5 %.[4]

Bolborčenjo su wot časa reformacije přewažnje ewangelscy a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

Hlej tež: Kulturne pomniki w Bolborcach

LiteraturaWobdźěłać

  • Bolbritz/Bolborcy mit Löschau/Lešawa. W: Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 250sl.


ŽórłaWobdźěłać

  • Bolborcy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
  1. staw: 31. decembra 2018; Statistiska rozprawa města Budyšina za IV. kwartal 2018, měrc 2019
  2. Křesćan Bohuwěr Pful: Łužiski serbski słownik. Maćica Serbska, Budyšin 1866, str. 39 (online).
  3. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 50. → wšě wjeski
  4. Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 244. [532 wobydlerjow, z nich 94 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 20 z pasiwnymi, 27 serbskich dźěći a młodostnych, 391 bjez znajomosćow] → wšě wjeski

WotkazWobdźěłać

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije