Slowčina

(ze strony „Slowka” sposrědkowane)
Slowčina
Slowčina (Prunus domestica)'
systematika
Domena Eukaryoty
Swět Rostlinstwo
  Rosidy
Eurosidy I
rjad: (Rosales)
swójba: Róžowe rostliny (Rosaceae)
podswójba: (Spiraeoideae)
tribus: Póčkosadowe rostliny (Amygdaleae)
ród: Prunus
družina: Slowčina[1][2]
wědomostne mjeno
Prunus domestica
L.
Wobdźěłać
p  d  w

Slowčina[1][2] (Prunus domestica) je sadowy štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae). Jeho płód je slowka[1][2]. Rostlina prawdźepodobnje je stara hybrida z dorničela[3][4] (Prunus spinosa) a bombawki (Prunus cerasifera).

Wopis wobdźěłać

Slowčina je w lěću zeleny štom, kotryž docpěje wysokosć wot 3 hač do 15 m.

Husta króna wobsteji ze sylnych hałuzow a je na runym a šwižnym zdónku. Hłowne hałuzy nahle horje rostu.

Łopjena wobdźěłać

Měnjate, stołpikate łopjena su jejkojte hač eliptiske, karbowane hač rězane, na delnim boku druhdy husto kosmate a docpěja 4 hač do 10 cm. Na krótkich wurostkach steja husto w promjenjach.

Kćenja wobdźěłać

Kćěje wot apryla hač do meje. Běłe abo nazeleń běłe kćenja so před abo z łopjenami jewja. Wone njejsu wupjelnjene, steja po dwěmaj hač po třoch a docpěja přeměr wokoło 2 cm. Zwonkowna kroma je njeprawidłownje zubate. Jich stołpiki su móškojće kosmate a krótke.

Płody wobdźěłać

Płody jara wariěruja po poddružinje. Wone su mjeńše brěčkate hač chinska slowčina (Prunus salicina) a docpěja dołhosć wot 3 hač do 8 cm. Jich mjaso je zelene abo žołte.

Slowki su wulke, kulojte hač krótko-owalne, zwjetša módro-wioletne a wot awgusta zezrawja.

Knykački su jejkojte, kónčkojte, módre hač wioletne.

Mirabele su małke, kulowate a žołte.

Reneklody su zeleno-žołte hač čerwjenojte a jara wulke.

Stejnišćo wobdźěłać

Ma radšo humusowe pódy, ale hewak je skromna.

Rozšěrjenje wobdźěłać

Pochadźa originalnje z prědnjeje Azije.

Systematika wobdźěłać

 
Plahowanje mirabelow w Rynowej Hessenskej

Slowčina bu w lěće 1753 wot Carl von Linné najprjedy wopisana. Wona so do 7 poddružinow rozdźěli:

  • knykačkowc[5] (Prunus domestica subsp. domestica) Druhe serbske mjeno je knykawka[5]. Jeho płód je knykačk[5][6] resp. knykawka[5].
  • (Prunus domestica subsp. insititia) je bóle ćernjata a rosće w regionach, kotrež za druhe sorty su přejara zymne. Jeje małke čornowioletne, jara kisałe płody so za marmeladu a želej wužiwaja.
  • (Prunus domestica subsp. intermedia)
  • (Prunus domestica subsp. italica)
  • (Prunus domestica subsp. pomariorum)
  • (Prunus domestica subsp. prisca)
  • mirabela[7][8] (Prunus domestica subsp. syriaca)

Wužiwanje wobdźěłać

Mnoholičbne sorty so zwjetša dla słódkich płodow plahuja, mjeztym zo někotre sorty tež jako pyšne rostliny plahuja.

Nóžki wobdźěłać

  1. 1,0 1,1 1,2 Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 465.
  2. 2,0 2,1 2,2 W internetowym słowniku: Pflaume
  3. Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 96.
  4. W internetowym słowniku: Schlehe
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Prawopisny słownik, Hornjoserbski słownik, ISBN 3-7420-1920-1, strona 198
  6. W internetowym słowniku: Zwetschge
  7. Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 259.
  8. W internetowym słowniku: Mirabelle

Žórła wobdźěłać

Eksterne wotkazy wobdźěłać

 
Commons
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije