Pěskecy

wjes w Budyskim wokrjesu, gmejnski dźěl Njebjelčic

Pěskecy (němsce Piskowitz) su hornjołužiska serbska wjes, kotraž ke gmejnje Njebjelčicy słuša. Leža w srjedźišću Budyskeho wokrjesa a maja 233 wobydlerjow (2020).

Pěskecy
Piskowitz
gmejna: Njebjelčicy
zagmejnowanje: 1974 (do Róžanta)
wobydlerstwo: 233 (31. decembra 2020)[1]
wysokosć: 163 metrow n.m.hł.
51.28361111111114.188888888889163
póstowe čisło: 01920
předwólba: 03578
Pěskečanski hród wokoło 1860

Pěskečanski hród wokoło 1860

GeografijaWobdźěłać

 
Powětrowy wobraz wsy

Wjes leži wosrjedź chójnoweho lěsa něhdźe šěsć kilometrow wuchodnje Kamjenca při puću do Róžanta. Wjesne hona maja přestrjeń wot 8,41 km² a wobsteja zwjetša z jehlinoweho lěsa na pěskojtych pódach, na čož pokazuje tež wjesne mjeno. Najbóle w sewjeru ležacy Njebjelčanski gmejnski dźěl leži při małym přitoku Klóšterskeje wody.

Južna wokolina Pěskec je chětro hórkata; najwyši dypk je Pěskečanska Šibjeńca (200 m) při lěsnym puću do Serbskich Pazlic. Porno tomu je krajina sewjernje wsy přewažnje płona.

Susodne wsy su Smjerdźaca w sewjerowuchodźe, Róžant we wuchodźe, Serbske Pazlicy w juhu a Němske Pazlicy w zapadźe.

StawiznyWobdźěłać

 
Kamjenska dróha z modlerskim stołpom

Prěnje historiske naspomnjenje nawsowca jako Pezkwicz běše w lěće 1280. Mjez Pěskecami a Smjerdźacej so pak 17 mohilowych rowow namakaja, kiž hodźa so Łužiskej kulturje srjedźneje bronzoweje doby přirjadować.

Pěskečanske ryćerkubło słušeše w 13. lětstotku k wobsydstwu Kamjenskich hrodowych hrabjow. Najwuznamniši knježa na hrodźe běchu von Zezschwitz. Z rólnej reformu lěta 1946 skónči so eksistenca ryćerkubła.

W Druhej swětowej wójnje słužeše wotležana serbska wjeska nachwilnje židowskemu intelektualcej Victorej Klempererej z Drježdźan jako wućek.

Hač do lěta 1974 běchu Pěskecy samostatna gmejna bjez wjesnych dźělow, potom so najprjedy do Róžanta a w lěće 1994 do Njebjelčic zagmejnowachu.

WobydlerstwoWobdźěłać

Podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011[2] Pěskecy gmejna
ličba wobydlerjow 204 1196
ličba domjacnosćow 74 411
wosoby na domjacnosć 2,8 2,9
swójby 60 366
bydlenske twarjenja 64 336
bydlenska přestrjeń na wosobu (m²) 38,1 36,6
přerězna staroba w lětach 41,1 41,6
kwocient młodostnycha 23 28
kwocient starychb 22 26
podźěl prózdne stejacych bydlenjow 6,3 % 3,8 %
a: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65
b: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65

Po Mukowej statistice mějachu Pěskecy we 1880tych lětach 197 wobydlerjow, mjez nimi 187 Serbow (95 %) a dźesać Němcow.[3] Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Pěskečanskeje gmejny wot 83,8 %.[4]

W lěće 1925 bě mjez 186 wobydlerjemi 156 katolskich (83,9 %) a 30 ewangelskich. Katolscy wěriwi słušeja z lěta 1765 k Njebjelčanskej wosadźe (prjedy ke Chróšćanskej), ewangelscy chodźa do Smječkec. W Pěskecach je mała katolska kapałka, kotraž so duchownje z Njebjelčic zastaruje.

InfrastrukturaWobdźěłać

 
Kamjentny křiž w Pěskecach

Hač do 20. lětstotka wudobywachu we wokolinje Pěskec poch a šćerk, wot 1947 do 1959 tež brunicu. Něhdyša jama južnje wsy je dźensa woblubowane kupanišćo. Najwažniši dźěłodawar we wsy je E. ZIEGLER AG (wobdźěłanje metala) z 200 sobudźěłaćerjemi.

Pěskecy maja lěsne sportnišćo zapadnje Serbskopazličanskeho puća, kotrež so wot Sportoweho towarstwa Pěskecy wužiwa. Tam so tež wjesny klub namaka.

PomnikiWobdźěłać

K zajimawym pomnikam słušatej stary kamjentny křiž při křižowanišćo Kamjenskeje z Parkowej dróhu a modlerski stołp při Kamjenskej napřećo ryćerkubłu.

Hlej tež: Lisćinu kulturnych pomnikow w Pěskecach

ŽórłaWobdźěłać

  • Westliche Oberlausitz zwischen Kamenz und Königswartha (= Werte unserer Heimat. Zwjazk 51). 1. nakład. Akademie Verlag, Berlin 1990, ISBN 3-05-000708-7, str. 106sl.
  • Pěskecy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
  • Cornelius Gurlitt: Piskowitz. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 35. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Kamenz (Land). C. C. Meinhold, Dresden 1912, str. 276.
  1. staw: 31. decembra 2020; am-klosterwasser.de
  2. Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Njebjelčicy (němsce)
  3. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 100. → wšě wjeski
  4. Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 251. [265 wobydlerjow, z nich 163 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 1 z pasiwnymi, 58 serbskich dźěći a młodostnych, 43 bjez znajomosćow] → wšě wjeski

WotkazWobdźěłać

  Commons: Pěskecy – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije