Čorny rulik
Illustration Atropa bella-donna0 clean.jpg
Čorny rulik (Atropa belladonna)
systematika
Domena Eukaryoty
Swět Rostlinstwo
  Euasteridy I
rjad: (Solanales)
swójba: Wrónidłowe rostliny (Solanaceae)
ród: Rulik[1][2] (Atropa)
družina: Čorny rulik
wědomostne mjeno
Atropa belladonna
L.
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg
Jědojta družina

Čorny rulik (Atropa belladonna) je rostlina ze swójby wrónidłowych rostlinow (Solanaceae).

Kćějaca rostlina
Kćenje čorneho rulika (Atropa belladonna).
Jědojte čorne jahody čorneho rulika (Atropa belladonna).

WopisWobdźěłać

Čorny rulik je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 0,5 m hač do 1,5 m. Rostlina je wotstejaca rozhałuzowana a žałzojće kosmata. Stołpiki su sylnje rozhałuzowane, tupohranite a docpěja wysokosć wot 60 hač do 180 cm.

ŁopjenaWobdźěłać

Wulke, měnjate łopjena su jejkojte, kónčkojte, žałzojće kosmate, šěroko-lancetojte a docpěja dołhosć wot hač do 15 cm. We wobłuku kwětnistwa su po zdaću přećiwostejne.

KćenjaWobdźěłać

Kćěje wot junija hač do awgusta. Načerwjeń brune, brunowioletne abo zelenojte kćenja su zwonojte, docpěja dołhosć wot 2,5 hač do 3 cm a wisaja po jednym we hornich łopjenowych rozporach. Zwonojta króna je pjećdźělna.

PłodyWobdźěłać

Płody su najprjedy zelene, pozdźišo čorne, błyšćace, wišeńwulke, jara jědojte jahody, kotrež docpěja tołstosć wot hač do 1,5 cm. Wone wobsahuja alkoloidy, a to hyoscyamin, atropin a skopolamin.

Ptački jako na př. drózny móžeja płody jěsć. Wone symjenja rozšěrjuja.

StejnišćoWobdźěłać

Rosće w lěsnych swětlinach a na lěsnych pućach. Ma radšo čerstwe, wutkate, zwjetša wapnite pódy.

RozšěrjenjeWobdźěłać

Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.

Wědomostne mjenoWobdźěłać

Mjeno roda Atropa je wot mjena grjekskeje dóńtoweje bohowki Atropos "njewotwobroćomny" (němsce "unabwendbar") wotwodźene.

NóžkiWobdźěłać

  1. Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 441.
  2. W internetowym słowniku: Tollkirsche

ŽórłaWobdźěłać

  • Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 3. zwjazk, ISBN 3-411-12033-9, strona 218 (němsce)
  • Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 370 (němsce)
  • Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 372 (němsce)
  • Steinbachs Großer Pflanzenführer, ISBN 978-3-8001-7567-3, strona 150 (němsce)

Eksterne wotkazyWobdźěłać

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije