Jan Awgust Měrćink

serbski misionar

Jan Awgust Měrćink (němsce Johann August Miertsching; * 21. awgusta 1817 w Hrodźišću, † 30. měrca 1875 w Małym Wjelkowje) bě serbski misionar, etnograf a tołmačer.

Wobsah

ŽiwjenjeWobdźěłać

 
Bratrowski dom w Małym Wjelkowje, hdźež přebywaše Měrćink jako młody muž

Měrćink narodźi so jako syn chěžkarja a ćěsle w ewangelskej wosadnej wsy Hrodźišću pola Wósporka a přebywaše młodźinske lěta wot 1832 w Małym Wjelkowje pola Budyšina, hdźež nawukny šewcowstwo. Wón přiwza so do tamnišeje Ochranowskeje bratrowskeje jednoty a powoła so na misionstwo. Po přihoće w Ochranowje a Małym Wjelkowje poda so 27-lětny jako misionar na połkupu Labrador na puć, hdźež mějachu Ochranowčenjo misionarsku staciju Okak.

W Okaku wučeše Měrćink dźěćom čitanje a pisanje kaž tež geografiju a hudźbu. Sam nawukny tamnišu inuitsku rěč Inuktitut, w kotrejž tež prědowaše. Po pjećlětnej słužbje na Labradorje wróći so prěni raz na dowol k swójbje do Hrodźišća. Tam dósta naprašowanje za nowu misiju, tónraz jako tołmačer britiskeje ekspedicije do Arktiki, kotraž měješe zhubjenu Franklinowu ekspediciju namakać. Dožiwjenja na tutej štyrilětnej jězbje (1850–54) z płachtakom HMS Investigator, na kotrejž namakachu Sewjerozapadnu pasažu mjez Atlantikom a Pacifikom, wozjewi w pućowanskim dźeniku, kotryž słuša hač do dźensnišeho k standardnym twórbam němskeho polarneho slědźenja. Listy ze sewjerneho lodoweho morja wozjewichu so tež 1850 w Zerničce a 1853 w Tydźenskej Nowinje.

Dwě lěće po wróćbje z Arktiki wopušći Měrćink znowa Łužicu, po tym zo bě so krótko do toho woženił a poda so do Južneje Afriki. Tam staraše so na Ochranowskimaj stacijomaj Elim a Genadental za dwanaće lět přewažnje wo wikowanje.

 
Měrćinkowy row na Małowjelkowskim pohrjebnišću bratrowskeje jednoty

Wot šěsć w Južnej Africe narodźenych dźěći Měrćinkec mandźelskeju přežiwištej jeničce dwě dźowce. Znajmjeńša wot dźowki Anny Heleny (1862–64)[1] a synka Hermanna Augusta (1865–67)[2] stej so narownej kamjenjej na pohrjebnišću w Genadentalu wobchowałoj. Najstarša dźowka bu, kaž bě to z wašnjom pola Ochranowčanow, hižo w šulskej starobje na wustaw do Małeho Wjelkowa pósłana. W lěće 1869 wopušći Měrćink z mandźelskej a druhej dźowku Južnu Afriku a nawróći so tohorunja do Małeho Wjelkowa, hdźež mandźelska hižo po někotrych měsacach zemrě.

Jan Awgust Měrćink sam zemrě njejapcy dnja 30. měrca 1875 w starobje jenož 58 lět a bu na pohrjebnišću bratrowskeje jednoty pochowany. Tež jeho narowny kamjeń je so hač do dźensnišeho wobchował a bu w lěće 2005 saněrowany. Měrćinkowi potomnicy bydla po cyłym swěće, na přikład w Kanadźe, Zjednoćenych statach, Surinamje kaž tež w Němskej.

LiteraturaWobdźěłać

  • Johann August Miertsching: Reise-Tagebuch des Missionars Johann August Miertsching, welcher als Dolmetscher die Nordpol-Expedition zur Aufsuchung Sir John Franklins auf dem Schiffe Investigator begleitete. Gnadau, Verlag der Universitäts-Buchhandlung, Leipzig 1855 a 1856.
  • Jurij Młynk: Jan Awgust Měrćink z Hrodźišća w zymje Labradora l. 1846. W Protyce 1968, str. 99–102.

ŽórłaWobdźěłać

  • Jurij Młynk: Měrćink, Jan Awgust. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 371
  1. Narowny kamjeń Anny Heleny Měrćinkec w Genadentalu
  2. Narowny kamjeń Hermanna Augusta Měrćinka w Genadentalu

WotkazWobdźěłać

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije