Dobruša

wjes w Budyskim wokrjesu, gmejnski dźěl Dobruše-Huski

Dobruša (němsce Doberschau) je wulka wjes z 1.153 wobydlerjemi[2] na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Wona słuša wot lěta 1999 ke gmejnje Dobruša-Huska.

Dobruša
Doberschau
gmejna: Dobruša-Huska
zagmejnowanje: 1994 (do Hnašec-Dobruše)
wobydlerstwo: 1.153 (31. decembra 2018)[1]
přestrjeń: 1,39 km²
wysokosć: 220–240 metrow n.m.hł.
51.13416666666714.313333333333220–240
póstowe čisło: 02692
předwólba: 03591
wotwodźene
słowa:
wobydler/ka:
Dobrušan/-ka
adjektiw:
Dobrušanski
skłonowanje:
Dobruše, Dobruši, Dobrušu, Dobrušu, w Dobruši
Wuhlad na Dobrušu z Budyšinom w pozadku

Wuhlad na Dobrušu z Budyšinom w pozadku

GeografijaWobdźěłać

 
Sprjewiny doł pola Dobruše

Wjes leži mjez 220 a 240 m nad mórskej hładźinu w Hornjołužiskich honach wyše Sprjewje, kotraž tu wusku wudrjeńcu přeběži, a juhozapadnje Budyšina. Susodne wjeski su Přišecy na sewjerowuchodźe, Dźěžnikecy na juhu, Słónkecy na juhozapadźe a Hrubjelčicy na sewjerozapadźe. Přez Dobrušu wjedźe wokrjesna dróha K7253 z Hnašec do Budyšina.

Ležownostne mjenaWobdźěłać

Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Hrodźišćo, Šwejdygraben (Schwedengräber), Zeleny puć, Chmjeleńca, Ćěłowy puć, Australija, Amerika.[3]

StawiznyWobdźěłać

 
Něhdyši knježi dom (2008)

Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło Dobirus je z lěta 1221,[4] Dobrušanske hrodźišćo njedaloko wsy je pak starše. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło we wsy.

 
Digitalny model Dobrušanskeho hrodźišća

Hač do 19. lětstotka běše Dobruša mała serbska wjeska, kotraž měješe w lěće 1834 runje 134 wobydlerjow. Přez industrializaciju a zasydlenje wulkich fabrikow w dolinje Sprjewje přiběraše ličba wobydlerjow wot 1860tych lět razantnje. 1871 bydlachu hižo 251 wobydlerjow w Dobruši, 1890 446 a 1910 samo 909. Z tym bě wobydlerstwo po jenož 75 lětach wósom króć wjetše. Zdobom zhubješe so serbšćina poněčim ze wšědneho dnja, dokelž bě wjetšina nowych wobydlerjow z němskorěčnych kónčin přićahnyła.

Hač do lěta 1994 bě Dobruša samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Přišecy (wot 1936) a Hrubjelčicy (1950).

WobydlerstwoWobdźěłać

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 358 wobydlerjow, mjez nimi 260 Serbow (73 %).[5] Arnošt Černik zwěsći srjedź 1950tych lět serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 10 %.[6] Ewangelscy Dobrušenjo (1925: 92,1 %) přisłušeja Budyskej Michałskej wosadźe.

KubłanjeWobdźěłać

W lěće 1905 poswjećichu w Dobruši swójsku šulu. Do toho běchu šulerjo ze wsy do susodnych Hnašec chodźili.

WosobinyWobdźěłać

  • Marja Simonowa (1824–1877), serbska chorobna sotra; narodźena w Dobruši

ŽórłaWobdźěłać

  1. staw: 31. decembra 2018; Gmejnska nowina gmejny Dobruša-Huska
  2. staw: 31. decembra 2018; Gmejnska nowina gmejny Dobruša-Huska
  3. Michał Rostok: Ležownostne mjena. W: ČMS 40 (1887), str. 3–50, tu str. 15 (digitalizat).
  4. Dobruša w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
  5. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 52. → wšě wjeski
  6. Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 244. [1726 wobydlerjow, z nich 96 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 45 z pasiwnymi, 31 serbskich dźěći a młodostnych, 1554 bjez znajomosćow] → wšě wjeski

WotkazWobdźěłać

  Commons: Dobruša – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije